سخن روز

آن کس که از روزگار تجربه آموخت ، هرگز فریب جهانیان را نخواهد خورد . ( امام حسن عسکری ع)

آرشیو خبر
لینک خبرگزاری ها
خبرگزاری ایرنا
خبرگزاری ایسنا
خبرگزاری موج
خبرگزاری تسنیم
خبرگزاری فارس
 خبرگزاری مهر
خبرگزاری تابناک 
هنر در طبیعت نهفته است و متعلق است به کسی که آن را از طبیعت استخراج کند (تولستوی)                           در تعلیمات دینی ما  و در سنت انبیاء و اولیاء درختکاری ، آبیاری و به طور کلی آباد سازی زمین و مزرعه و مرتع و پرورش دام و طیور عبادت محسوب می شود (مقام معظم رهبری )                                 همه جواب ها در طبیعت نهفته است (بل)                               بکاشتند و بخوردیم ، کاشتیم و خوردند      چو بنگری همه برزگران یکدیگریم  (مرزبان نامه)                                             درختان خشک در مسیر تند باد ها شکسته خواهند شد ، پس در مسیر زندگی انعطاف پذیر باشید .                                        اگر چه در کنار جنگل زندگی می کنی  ولی قدر درخت و چوب را بدان   ( ضرب المثل چینی )                                               برگ درختان سبز در نظر هوشیار      هر ورقش دفتری است معرفت کردگار                                        طبیعت بزرگترین دانشگاه و پر رمز و راز ترین کلاس برای بشریت است

اداره مرتع

تعریف مرتع :
قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع : مرتع عبارت است از زمینی اعم از کوه و دامنه و یا اراضی مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفه ای خودرو بوده و با توجه به سابقه چرا عرفاً مرتع شناخته می شود. به طور کلی در تعریف مرتع می­توان این گونه عنوان نمود: کلیه اراضی دارای پوشش گیاهی طبیعی به نحوی که خوراک دام از آن حاصل شده و تجدید حیات آن به صورت طبیعی انجام پذیرد. از وسعت 7/10 میلیون هکتاری استان بالغ بر 3/6 هکتار زمین مرتعی وجود دارد.


عکس شماره 1: مراتع ییلاقی شنک شهرضا
 
 سطح مراتع ییلاقی استان بیش از 9/1 میلیون هکتار و عموما در مناطق کوهستانی و ارتفاعات استان قر ار دارند. این مراتع دارای طول دوره رویش گیاهی کوتاه بوده و فقط در اواخر اردیبهشت و فصل تابستان به عنوان مراتع تابستانه مورد استفاده دام قرار می­گیرند.
سطح مراتع قشلاقی استان بالغ بر 4/4 میلیون هکتار و عموما در دشت های پست و دامنه ها و کوهپایه ها و بعضاً کوهستان های گرم واقع شده و در این مناطق رویش گیاهان در فصول سرد سال امکان پذیر بوده و در طول فصل پاییز و زمستان مورد چرای دام واقع می­گردد.


عکس شماره 2: مراتع قشلاقی نائین با پوشش غالب درمنه دشتی
از نظر تولید علوفه مراتع استان به سه طبقه خوب، متوسط و فقیر تا خیلی فقیر تقسیم که مراتع خوب استان عمدتا در شهرستان های فریدون شهر، فریدن، بوئین و میاندشت، سمیرم، دهاقان، چادگان با مساحتی حدود 690 هزار هکتار واقع و مراتع متوسط استان با مساحتی حدود 3360000 هکتار در سطح استان به صورت پراکنده و حدود 2220000 هکتار اراضی مرتعی فقیر تا خیلی فقیر عمدتاً در سطح شهرستان های بیابانی استان واقع گردیده است.
حدود 41 هزار خانوار بهره بردار با جمعیتی حدود 200 هزار نفر از مراتع استان اصفهان برای تعلیف دام های خود استفاده می­کنند. از این تعداد بهره بردار ، 75 درصد ساکن در روستاها و 15 درصد در زمره نظام خاص اجتماعی عشایری هستند و برای تعلیف دام خود کوچ می­کنند. مرتع داران مهاجر یا متحرک که جزء نظام عشایری نمی­باشند، حدود 10 درصد از بهره برداران را تشکیل می­دهند. این گروه نیز برای تعلیف دام های خود کوچ می­کنند.
 

عکس شماره 3: جاشیرزار در مراتع خوب ییلاقی واقع در شهرستان سمیرم
عشایر استان شامل گروه های عشایر قشقائی، بختیاری و عرب جرقویه بوده و در شهرستان­های سمیرم، فریدون شهر، چادگان، شهرضا، دهاقان و اصفهان مستقر می­گردند.

عکس شماره 4: کوچ عشایر از مسیر تنگ شهید سمیرم


ارزش اقتصادی مراتع استان
در حال حاضر میانگین تولید علوفه مرتع 617 هزارتن است که تنها 307 هزار تن در سال قابل برداشت می­باشد. با توجه به قیمت هر کیلوگرم علوفه در سال 1393 (6839 ریال) ارزش تولید علوفه در یک سال معادل 209957300000 ریال خواهد بود. ارزش مراتع تنها در تولید علوفه آنها نیست. ارزش یک هکتار مرتع در طول یکسال حدود 532 دلار پیش بینی شده است که ارزش علوفه ای آن صرفاً معادل 5/24 درصد و 5/75 درصد مابقی ارزش های زیست- محیطی مانند حفظ خاک، تولیدآب، تنظیم گازها، دفع آلودگیهای هوا، حفظ ذخائر ژنتیکی گیاهی و جانوری، گرده افشانی و ... می­باشد. پوشش گیاهی و علوفه مراتع ارائه کننده خدمات بسیاری هستند که هر یک از آنها ارزشی به مراتب بیشتر از تولید علوفه دارند به طوری که نقش مراتع در حفظ و تعادل اکوسیستم های حیاتی مستقیماً زندگی انسانها را تحت الشعاع قرار می دهد. سازمان خوار و بار جهانی(F.A.O) این خدمات را در 17 گروه تقسیم بندی نموده که شامل موارد زیر است :
1- تنظیم گاز و ایجاد تعادل بین اکسیژن و گازکربنیک
2- تنظیم آب و هوا و تنظیم گازهای گلخانه ای
3- تامین آب توسط آبخیزها و لایه های آبی زیرزمینی
4- جلوگیری از فرسایش و حفظ خاک
5- تشکیل خاک
6- کنترل آلودگی ها و مسمومیت زدایی
7- تولید غذا نظیر ماهی، صمغ، شکار و سایر محصولات
8- تولید مواد خام از قبیل الوار، سوخت، علوفه
9-جنبه های تفریحی، اکوتوریسم، ورزشی و ...
10-گرده افشانی در جهت تولید مثل جوامع گیاهی 
11- ارزش های فرهنگی
12- چرخه مواد غذایی
13- زیستگاه و پناهگاه حیات وحش
14- کنترل بیولوژیک آفات
15- بستری برای فعالیت های اقتصادی و زیستی
16- رونق دامپروری و پرورش زنبور عسل
17- ذخیره گاه ژنتیکی گونه های گیاهی و جانوری
 
 

عکس شماره 5: تولید محصولات لبنی در مراتع شهرستان نائین
 
 
 

مدیریت مراتع در گذشته و حال                                                      
تا قبل از ملی شدن جنگل­ها و مراتع، مراتع از طریق بخش خصوصی اداره و مدیریت می­شد. بعد از ملی شدن جنگلها و مراتع کشور در سال 1341 موضوع دریافت پروانه چرا از سازمان جنگلبانی مطرح و بهره برداران مرتعی می بایستی نسبت به اخذ پروانه چرای دام اقدام می­نمودند.
بعد از انقلاب، دستورالعمل های جدید مشتمل بر ضوابط و شرایط بهره برداری از مراتع کشور، نحوه صدور پروانه چرا برای بهره برداران واقعی و ذیحق مراتع مشخص و در آنها تعداد دام مجاز برآورد شده توسط کارشناسان سازمان و نیز مدت استفاده از مرتع، مساحت، سهم هر دامدار و حدود و ثغور مرتع بر روی نقشه مشخص می­گردد. با اعمال این روند
تا کنون کل مراتع استان تحت ممیزی قرار گرفته که 41 هزار خانوار بهره بردار مراتع استان با 1500000 واحد دامی مجاز و 3 میلیون واحد دامی موجود شناسایی شده اند. در این ارتباط میانگین سهم دام مجاز هر خانوار مرتع دار استان 48 واحد دامی و سرانه مرتع آنها نیز 151 هکتار برآورد شده است. این در حالی است که بر اساس تحقیقات صورت پذیرفته، واحد اقتصادی دامداری در مراتع استان 229 واحد دامی با مساحت حدود 530 هکتار مرتع می­باشد.
پس از تصویب قانون حفاظت و بهره برداری، طرح مرتع داری به عنوان سیاست اجرایی سازمان جنگل­ها و مراتع و آّبخیزداری کشور تعیین و بهره برداری از مراتع منوط به تهیه و اجرای طرح مرتع داری گردید. طرح های مرتع داری با دادن هویت قانونی به حقوق بهره برداری عرفی و با ایجاد حس مالکیت در مرتعداران، زمینه استفاده بهینه و اعمال مدیریت بهتر بر عرصه ها، زمینه ساز مشارکت بهره برداران در جهت احیا و اصلاح و توسعه مراتع و کاهش انگیزه های تخریب در ایشان گردید که اثرات بسیار مطلوبی را در ایجاد پایداری در مراتع استان داشته است.
در استان اصفهان حدود 1800 سامانه عرفی مرتعی وجود داشته که تا کنون  برای تعداد 518 سامانه طرح مرتع داری تهیه شده است. تعداد 402 فقره از این طرحها با مساحت 1700000 هکتار نیز پس از طی مراحل قانونی در قالب اسناد طرح مرتع داری در اختیار بهره برداران مرتعی قرار گرفته است.
 
 

برنامه های اجرایی پیش بینی شده در مراتع استان
به منظور تحقق اهداف اداره کل در راستای حفظ، توسعه، احیا و ارتقاء کمی و کیفی پوشش گیاهی مراتع استان پروژه و برنامه های اجرایی پیش بینی و در سطح مراتع استان به اجرا درآمده است. اهم این پروژه ها عبارتند از:
  1. بذرکاری و کپه کاری با استفاده از گونه های مرتعی
  2. ذخیره نزولات آسمانی
  3. کودپاشی مراتع
  4. تولید نهال و نهال­­کاری در مراتع
  5. تولید بذر در ایستگاه های تولید بذر جهت استفاده در پروژه های اصلاح و احیا مراتع
  6. احداث آبشخوار دامی
  7. حفر چاه مالداری
  8. مرمت و تجهیز چشمه های موجود
  9. نصب تلمبه بادی
  10. احداث آب انبار و سطح عایق
  11. انتقال آب
  12. تبدیل دیم زارهای کم بازده به کشت گیاهان علوفه ای (یونجه و اسپرس)
پروژه های مدیریتی در طرح های مرتع داری و سامانه های عرفی
  1. اعمال قرق در مراتع
  2. مدیریت چرا، جلوگیری از چرای زودهنگام (ساماندهی به کوچ)
  3. کنترل پروانه و اجرای سیستم های چرایی مناسب
  4. برگزاری کلاس های آموزشی برای بهره برداران
  5. پیگیری تاسیس تشکل های مردمی، از جمله تعاونی های فراگیر، انجمن های صنفی و صندوق توسعه سرمایه گذاری در بخش منابع طبیعی
 

عکس شماره 6: اجرای عملیات مرتع کاری با گونه بادام کوهی در طرح های مرتعداری شهرستان اردستان

  عکس شماره 7: اجرای کشت کنتوری با گونه های مرتعی در مراتع شهرستان تیران و کرون


تشکل های فعال در حوزه حفظ مراتع استان
مهم ترین تشکل در حوزه حفظ و حمایت از منابع طبیعی به ویژه مراتع، صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی استان اصفهان می­باشد که به عنوان چهل و نهمین صندوق توسعه بخش کشاورزی در سال 1391 با تعداد 43 سهام دار شامل 27 شرکت تعاونی کشاورزی و منابع طبیعی، 15 شرکت خدمات مشاوره ای و  عضویت 9000 نفر بهره برداران عرصه های منابع طبیعی به ثبت رسیده است.
 

اهم وظایف و برنامه های اداره مرتع
  1. ممیزی مراتع ، صدور و تمدید پروانه مرتع داری
  2. به روز نمودن اطلاعات 41 هزار خانوار بهره بردار با استفاده از نرم افزار جامع ممیزی مراتع
  3. رقومی کردن نقشه های ممیزی
  4. تهیه طرح های مرتع داری و بهره برداری
  5. فعال سازی طرح های مرتع داری راکد
  6. نظارت و اجرای طرح های مرتع داری مصوب و واگذار شده با مشارکت بهره برداران
  7. مدیریت چرا و سامان دهی چرای دام در سامانه های عرفی مراتع (کنترل پروانه چرا)
  8. بیمه مراتع
  9. اجرای عملیات مدیریتی و بیولوژیکی حسب مفاد طرح های مصوب مرتع
  10.  اعمال تبصره یک ماده 47 قبل از صدور مجوزات و  واگذاری های اراضی ملی و دولتی (پرداخت حقوق عرفی بهره برداران مرتعی)
 
 

 
 
بازدید : 3930 5 شهريور 1392 ساعت 01:16 ب.ظ
 
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری
جستجو در سایت
آخرین ویدئوها